KVKK’dan Aydınlatma ve Açık Rıza Metinleri Ayrımına İlişkin İlke Kararı
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (“Kurul”), 24 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/347 sayılı İlke Kararı ile uygulamada sıkça karşılaşılan bir duruma açıklık getiriyor. Kurul, aydınlatma metni ile açık rıza metninin tek bir metin altında birleştirilmesini hukuka aykırı buluyor ve bu metinlerin ayrı hazırlanması gerektiğini vurguluyor.
Yazar: Stj. Av. Yusuf Ekrem Çelebi
Tarih: 13.04.2026
Aydınlatma Yükümlülüğü ve Açık Rıza
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“KVKK”) kapsamında aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza farklı amaçlara hizmet eder. Aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun ilgili kişiyi veri işleme faaliyetleri hakkında bilgilendirmesini ifade eder. Açık rıza ise ilgili kişinin, belirli bir veri işleme faaliyetine özgür iradesiyle onay vermesidir.
Kurul bu kararıyla, bu iki kavramın birbirine karıştırılması halinde ilgili kişilerin iradesini zedelenebileceğini ve metinlerin ayrı hazırlanması gerektiğini vurguluyor.
Aydınlatma Metni
KVKK’nın 10. maddesi, veri sorumlularına kişisel verilerin elde edilmesi sırasında ilgili kişileri belirli konularda bilgilendirme yükümlülüğü getiriyor. Veri sorumluları bu kapsamda; veri sorumlusunun kimliğini, veri işleme amaçlarını, verilerin kimlere aktarılabileceğini, veri toplama yöntemini ve hukuki sebebini ile ilgili kişinin haklarını açıkça belirtmekle yükümlü oluyor.
Kurul, aydınlatma yükümlülüğünün her durumda ve veri işleme faaliyetinden önce yerine getirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Bununla birlikte, veri sorumlularının aydınlatma metinleri kapsamında “kabul ediyorum” şeklinde bir onay talep edemeyeceğini, yalnızca ilgili kişinin metni okuduğuna dair bir beyan alabileceğini belirtiyor.
Açık Rıza Metni
Açık rıza, yalnızca ilgili veri işleme faaliyetinin rıza olmadan yapılamayacağı durumlarda gündeme geliyor. Bu nedenle veri sorumlularının, her veri işleme faaliyeti için otomatik olarak açık rıza talep etmemesi gerekiyor.
Kurul, açık rızanın geçerli olabilmesi için belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle verilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Bu çerçevede veri sorumlularının, açık rıza metinlerini aydınlatma metinlerinden ayrı olarak ve açık şekilde düzenlemesi gerekiyor.
Metinlerin Ayrı Düzenlenmesine İlişkin Esaslar
Kurul, ilke kararında metinlerin hazırlanmasına ilişkin önemli yönlendirmelerde bulunuyor. Buna göre veri sorumluları:
SONUÇ
Kurul’un 2026/347 sayılı İlke Kararı, aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza alma süreçlerinin birbirinden ayrılması gerektiğini açık şekilde ortaya koyuyor. Veri sorumlularının bu ayrımı dikkate alarak hareket etmesi, KVKK’ya uyum açısından kritik önem taşıyor.
Yukarıdaki metin bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye niteliğinde değildir.
